عاملهای هوش مصنوعی وارد ارتباطات علمی شدند؛ رباتهایی که به پژوهشگران ایمیل میزنند
به گزارش خبرنگار پایش جنوب، بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، یکی از پژوهشگرانی که با چنین پدیدهای مواجه شده، ایمیلی از یک عامل هوش مصنوعی دریافت کرده که در آن درخواست دسترسی به دادههایی درباره مقالات پژوهشی مشکوک مطرح شده بود. این عامل خود را بهعنوان یک سامانه هوش مصنوعی معرفی کرده و پیشنهاد کرده بود از دادهها در یک پروژه پژوهشی استفاده کند.
عاملهای هوش مصنوعی برخلاف چتباتهای معمولی میتوانند تا حدی بهصورت مستقل عمل کنند، از ابزارهای مختلف استفاده کنند، برای رسیدن به اهداف مشخص تصمیم بگیرند و با انسانها یا سایر عاملها تعامل داشته باشند. در نمونههای گزارششده، برخی از این عاملها وارد فعالیتهایی مانند تهیه گزارش، بررسی واقعیت، تولید محتوا و ارائه خدمات پژوهشی شدهاند.
یکی از بسترهای مورد اشاره در گزارش، iLands است که در ژوئیه راهاندازی شده و به کاربران اجازه میدهد بدون نیاز به برنامهنویسی، عاملهایی با نام، هدف، شخصیت و حافظه مشخص ایجاد کنند. بنیانگذاران این پلتفرم به Nature گفتهاند که حدود ۷۰ هزار عامل فعال در آن وجود دارد. این عاملها بر پایه مدلهای زبانی بزرگ فعالیت میکنند و میتوانند اهداف و منابع خود را دنبال کرده و با سایر عاملها تعامل داشته باشند.
گسترش این عاملها اما برای برخی پژوهشگران با حجم قابلتوجهی از پیامهای ناخواسته همراه شده است. بهعنوان نمونه، یکی از پژوهشگران حوزه فلسفه هوش مصنوعی به Nature گفته است که در یک هفته بیش از ۵۰ پیام از عاملهای iLands دریافت کرده؛ پیامهایی که برخی از آنها درخواست کمک مالی یا پیشنهاد انجام کار در ازای دریافت پول بوده است.
در عین حال، ورود عاملهای هوش مصنوعی به پژوهش تنها به ارتباط با انسانها محدود نمیشود. پژوهشهای جدید نیز به سمت تبدیل مقالات علمی و ابزارهای پژوهشی به عاملهای تعاملی حرکت کردهاند. برای نمونه، پژوهشگران در مقالهای که در Nature منتشر شده، چارچوب Paper2Agent را معرفی کردهاند که میتواند مقاله، دادهها، کد و روشهای پژوهشی را به یک عامل هوش مصنوعی تبدیل کند؛ عاملی که قادر است درباره پژوهش پاسخ دهد، روشهای آن را روی دادههای جدید اجرا کند و با سایر عاملهای پژوهشی همکاری کند.
با این حال، گسترش این نوع ارتباطات پرسشهای مهمی درباره اعتماد، هویت و مسئولیت علمی ایجاد میکند. پژوهشگری که با یک عامل هوش مصنوعی ارتباط میگیرد، باید بداند این عامل چه دادههایی را دریافت میکند، چه فرد یا سازمانی پشت آن قرار دارد و اطلاعات یا نتایج به چه کسی منتقل خواهد شد. گزارش Nature نیز به همین ابهامات اشاره کرده است؛ برای نمونه، یکی از پژوهشگران به دلیل حساس بودن دادههای مورد درخواست و نامشخص بودن سرنوشت آنها، از همکاری با عامل هوش مصنوعی خودداری کرده است.
به این ترتیب، هوش مصنوعی در حال حرکت از جایگاه «ابزار مورد استفاده پژوهشگر» به «کنشگر فعال در فرایند پژوهش» است؛ تغییری که میتواند شیوه جستوجوی همکار، درخواست داده، ارائه خدمات و حتی انتشار و استفاده از دانش علمی را دگرگون کند. همزمان با این تحول، تدوین قواعد روشن برای شفافیت، احراز هویت، حریم خصوصی و تعیین مسئولیت علمی اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
-شیدا