«مدیریت شهری» دیگر پاسخگوی شهرهای ساحلی نیست/ لافت را از شهر عبوری به مقصد گردشگری تبدیل کردیم+فیلم
به گزارش خبرنگار پایش جنوب-جمیله دبیری نیا، محمد آتشین‌ماه در گفت‌وگویی تفصیلی با اشاره به مفهوم توسعه پایدار،عنوان کرد: توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که هر منطقه بر پایه فرهنگ، جغرافیا، تاریخ و ظرفیت‌های بومی خود برنامه‌ریزی شود.
آتشین‌ماه افزود: انسان همواره مصرف‌کننده منابع طبیعی بوده و زمین نیز تأمین‌کننده نیازهای بشر است، اما این روند نمی‌تواند بدون برنامه ادامه یابد. به همین دلیل سازمان ملل متحد اهداف توسعه پایدار را با ۱۷ هدف و ۱۶۹ زیرشاخه تدوین کرده تا کره زمین بتواند برای نسل‌های آینده نیز زیست‌پذیر باقی بماند.
وی بیان داشت: این اهداف از پایان فقر و گرسنگی گرفته تا حفاظت از محیط زیست، عدالت اجتماعی، حیات دریاها و مشارکت مردم را در بر می‌گیرد و در ایران نیز برنامه‌های توسعه کشور بر همین مبنا بومی‌سازی شده است.
۲۹ روز زندگی میان مردم برای شناخت «پیام محیط»
شهردار لافت با بیان اینکه مدیریت موفق بدون شناخت جامعه امکان‌پذیر نیست، گفت: پس از آغاز مسئولیت در شهرداری لافت، نزدیک به ۲۹ روز حتی وارد دفتر کار نشدم و تمام وقت خود را در میان صیادان، دریانوردان، زنان محلی و مردم بندر گذراندم تا «پیام محیط» لافت را کشف کنم.
آتشین‌ماه ادامه داد: هر منطقه با توجه به اقلیم، فرهنگ و شیوه زندگی مردم، مدل مدیریتی خاص خود را می‌طلبد و نمی‌توان نسخه واحدی برای همه شهرها پیچید. هرمزگان نیز به دلیل برخورداری از مناطق ساحلی، کوهستانی و جلگه‌ای، نیازمند الگوهای مدیریتی متفاوت است.
«مدیریت محیطی»؛ تعریفی فراتر از مدیریت شهری
وی با ارائه دیدگاهی متفاوت درباره مدیریت شهرها مطرح کرد: به جای واژه «مدیریت شهری» باید از مفهوم «مدیریت محیطی» استفاده کنیم، زیرا در شهرهای ساحلی، دریا، جنگل‌های حرا، پرندگان، محوطه‌های تاریخی و آثار باستانی نیز بخشی از محیط زندگی مردم هستند و باید در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرند.
به گفته شهردار لافت، توسعه زمانی پایدار خواهد بود که میان انسان، طبیعت، میراث فرهنگی و اقتصاد تعادل برقرار شود.
معماری هرمزگان؛ حاصل قرن‌ها تجربه زندگی با اقلیم
آتشین‌ماه با اشاره به ویژگی‌های معماری بومی هرمزگان بیان داشت: معماری این منطقه نتیجه رفتار مردم با طبیعت است. بادگیرها، سابات‌ها، پشت‌بام‌ها، نخلستان‌ها و حتی نحوه جابه‌جایی مردم در ساعات مختلف شبانه‌روز، همگی برای دستیابی به آسایش اقلیمی طراحی شده‌اند.
وی افزود: مردم جنوب ایران قرن‌ها پیش بدون فناوری‌های امروزی، روش‌های مدیریت انرژی، کنترل تابش خورشید و هدایت باد را به کار گرفته بودند؛ دانشی که امروز موضوع پژوهش دانشگاه‌های معتبر جهان شده است.
دانش دریانوردی؛ میراثی که از دل تجربه متولد شد
شهردار لافت با اشاره به سابقه طولانی دریانوردی در خلیج فارس گفت: لنج‌سازی سنتی نمونه‌ای از هوشمندی مردمان این منطقه است. دریانوردان بدون ابزارهای پیشرفته و تنها بر پایه تجربه، شناورهایی می‌ساختند که هزاران کیلومتر در آب‌های اقیانوسی تردد می‌کردند.
وی تأکید کرد: این دانش ارزشمند باید حفظ و به نسل‌های آینده منتقل شود.
احیای بافت تاریخی با مشارکت مردم
مدیر پایگاه ملی بافت تاریخی لافت یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مدیریت شهری لافت را احیای بافت تاریخی دانست و گفت: با تکیه بر مشارکت مردم، زنان و کودکان، کاربری‌های جدیدی در بافت تاریخی ایجاد شد و پروژه‌هایی مانند «کودک معمار» با هدف آشنایی نسل جدید با هویت تاریخی شهر اجرا شد.
وی ادامه داد: در این طرح، کودکان با سفالگری، معماری بومی و میراث فرهنگی آشنا شدند تا از همان سنین پایین نسبت به ارزش‌های تاریخی محل زندگی خود احساس مسئولیت داشته باشند.
به گفته وی، نتیجه این اقدامات، احیای بیش از ۱۹ هزار متر مربع از بافت تاریخی، کاهش مهاجرت از محله‌های قدیمی و بازگشت زندگی به کوچه‌های تاریخی لافت بوده است.
اقتصاد محلی با گردشگری جان گرفت
شهردار لافت با اشاره به رویکرد اقتصاد دریا محور گفت: هدف نهایی تمام برنامه‌های فرهنگی و میراثی، احیای اقتصاد جامعه محلی بود؛ زیرا توسعه بدون رونق اقتصادی معنا ندارد.
وی افزود: ایجاد رستوران‌ها، کافه‌ها، خانه‌های صنایع دستی، باشگاه ورزش‌های آبی، شناورهای تفریحی و دیگر خدمات گردشگری باعث شد گردشگران به جای عبور از لافت، ساعت‌ها و حتی روزها در این بندر اقامت کنند.
آتشین‌ماه اعلام کرد: اجرای این برنامه‌ها موجب شد حدود ۳۵ درصد اقتصاد جامعه محلی به گردش درآید و نشاط اجتماعی در لافت افزایش یابد.
احیای سفرهای تاریخی دریایی
وی از اجرای سه رویداد مهم با عنوان «سفر به قدمت قرن»، «سوار بر باد» و «احیای مسیر هوبادی» به عنوان گام‌هایی برای بازآفرینی هویت دریانوردی لافت نام برد.
شهردار لافت گفت: این سفرها علاوه بر زنده کردن خاطرات تاریخی، زمینه آموزش جوانان و معرفی ظرفیت‌های اقتصاد دریا محور را فراهم کرد.
وی افزود: پس از برگزاری این رویدادها، جوانان لافتی برای نخستین بار اقدام به ساخت شناورهای تفریحی کردند و امروز چندین شناور گردشگری در این بندر ساخته شده یا در حال ساخت است.
گردشگری باید بر پایه هویت بومی شکل بگیرد
آتشین‌ماه با تأکید بر مفهوم «بوم گردشگری» اظهار داشت: گردشگر باید از جامعه محلی چیزی بیاموزد؛ از غذاها، موسیقی، آیین‌ها، سبک زندگی و فرهنگ مردم. اگر گردشگری تنها به حضور فیزیکی گردشگر محدود شود، نه اقتصاد پایداری شکل می‌گیرد و نه فرهنگ حفظ خواهد شد.
وی اضافه کرد: توسعه گردشگری باید همزمان با حفاظت از طبیعت، زیستگاه پرندگان، جنگل‌های حرا و میراث تاریخی پیش برود.
سند توسعه پنجاه ساله لافت تدوین می‌شود
شهردار لافت از تدوین سند توسعه پنجاه ساله این بندر خبر داد و گفت: توسعه نباید وابسته به سلیقه مدیران باشد. اگر برنامه‌ای بلندمدت تدوین شود، هر دوره مدیریت شهری بخشی از آن را اجرا خواهد کرد و مسیر توسعه دچار انحراف نخواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: این سند با محوریت گردشگری، میراث فرهنگی، اقتصاد دریا محور، محیط زیست و مشارکت مردم تدوین خواهد شد.
معماری سنتی؛ راهکاری برای کاهش مصرف انرژی
آتشین‌ماه در پایان با اشاره به بحران مصرف انرژی در مناطق گرمسیری یادآور شد: معماری سنتی هرمزگان پاسخ بسیاری از چالش‌های امروز را در خود دارد. بادگیرها، سابات‌ها و شیوه ساخت خانه‌های قدیمی نشان می‌دهد که گذشتگان با شناخت دقیق اقلیم، مصرف انرژی را به حداقل رسانده بودند.
وی افزود: امروز نیز پژوهشگران و دانشجویان از کشورهای مختلف برای مطالعه این دانش بومی به هرمزگان سفر می‌کنند و این ظرفیت می‌تواند مبنای معماری آینده و مدیریت مصرف انرژی در مناطق گرمسیر باشد.
پایان گزارش/